CELE NAFTA

Utworzenie NAFTA budziło obawy krajów trzecich o utratę jej rynków oraz o zwiększenie jej konkurencyjności na rynku wewnętrznym jak i na rynkach innych krajów.

  • Eliminacja barier handlowych i ułatwienia w handlu towarami i usługami pomiędzy sygnatariuszami Układu,
  • Promowanie warunków wolnej, uczciwej konkurencji w strefie wolnego handlu,
  • Dążenie do znacznego wzrostu możliwości inwestowania na terytoriach sygnatariuszy Układu,
  • Zapewnienie odpowiedniej, efektywnej protekcji i ochrony własności intelektualnej i wynikających z niej praw (wartości niematerialnych i prawnych),
  • Kreowanie efektywnych reguł (procedur) umożliwiających wprowadzenie i stosowanie postanowień Układu, a także wspólne administrowanie i rozwiązywanie sporów,
  • Stworzenie ram dla dalszej trójstronnej, regionalnej i multilateralnej współpracy umożliwiającej osiągnięcie i wzmocnienie skali korzyści wynikających z tego układu,
  • Doprowadzenie do zniesienia ceł w obrocie między państwami członkowskimi na artykuły przemysłowe w ciągu 10 lat, a na artykuły rolne w ciągu 15 lat,
  • Działania w sprawie liberalizacji przepisów w sprawie inwestycji zagranicznych w państwach członkowskich,
  • Doprowadzenie do utworzenia mechanizmów do spraw rozwiązywania sporów gospodarczych na jej terenie,
  • Doprowadzić do ujednolicenia prawa pracy i przepisów o ochronie środowiska na terenie ugrupowania.

Oczekiwanym efektem integracji tych trzech krajów jest wzrost ich dobrobytu, wzrost korzyści ze skali produkcji i zbytu oraz rozszerzenia możliwości korzystnej specjalizacji w wyniku liberalizacji handlu. Zmniejszenie różnic w wysokości wynagrodzeń (USA-Meksyk) oraz oczekiwany napływ inwestycji do Meksyku. W wyniku koordynacji przepisów dotyczących ochrony środowiska, stan środowiska naturalnego na całym kontynencie powinien ulec stopniowej poprawie.

Organy zarządzające

Organem zarządzającym NAFTA jest Komisja Wolnego Handlu. Utworzyła ona sekretariat, złożony z trzech narodowych sekcji.

  • Ma on za zadanie zapewnienie właściwego funkcjonowania NAFTA,
  • Zajmuje się administrowaniem postanowieniami dotyczącymi rozstrzygania sporów i ich ewentualną nowelizacją,
  • Udziela pomocy i monitoruje komitety i grupy robocze utworzone na podstawie porozumienia NAFTA.

Na konferencji w Miami w 1994r. narodził się pomysł utworzenia Strefy Wolnego Handlu Obu Ameryk (FTAA), obejmującego 34 kraje Ameryki Północnej i Południowej, z łącznym PKB w wysokości 7 bilionów USD (ok. jedna trzecia gospodarki światowej) i populacją 800 milionów ludzi.

Motywy utworzenia NAFTA

Dla USA

Polityczne:

– utrzymanie proamerykańskiej polityki oraz scementowanie zmian strukturalnych zachodzących w gospodarce meksykańskiej,

– zwiększenie dostępu meksykańskiego przemysłu do rynku USA, chodzi o poparcie dla ekonomicznego rozwoju Meksyku, jako modelu dla innych, silnie zadłużonych i politycznie niestabilnych krajów Ameryki Łacińskiej i Centralnej,

– ekonomiczne:

– ograniczenie nielegalnej migracji meksykańskiej wzdłuż granicy,

– wzmożenie tendencji rozwojowych, przede wszystkim w takich stanach jak: Kalifornia, Teksas, Nowy Meksyk, Arizona,

– wpływ układu na rozwój niektórych sektorów gospodarki, a zwłaszcza energetycznego i rolnego,

– NAFTA może oznaczać dodatkowe zyski dla biznesu amerykańskiego dzięki możliwości nasilonej ekspansji eksportowej na rynek meksykański. Konsumenci w USA mieli osiągać korzyści dzięki niższym cenom towarów importowanych z Meksyku, a amerykańscy robotnicy uzyskać dodatkowe miejsca pracy na skutek zwiększonych możliwości eksportowych zatrudniających ich firm,

– NAFTA miała stanowić alternatywę w przypadku załamania się Rundy Urugwajskiej.

Dla Kanady i Meksyku

Tutaj przeważały głównie względy ekonomiczne:

– Stany Zjednoczone były zawsze naturalnym, handlowym partnerem Kanady i Meksyku. Decydowały o tym bliskość geograficzna, chłonność amerykańskiego rynku, komplementarność posiadanych zasobów. Tak, więc NAFTA jest naturalnym rozszerzeniem potężnego rynku amerykańskiego przez Kanadę i Meksyk. Dla Kanady i Meksyku nie było praktycznie innej możliwości niż rynek USA. Stąd też istniało bardzo silne poparcie dla idei utworzenia NAFTA, aby nie stracić więcej pozostając poza układem.

Dla Kanady:

– układ miał zrównoważyć do pewnego stopnia, poprzez udział trzeciego partnera, jej dwustronne, zdominowane przez USA, stosunki na kontynencie północnoamerykańskim,

– układ miał także zapewnić partycypację w ewentualnej, przyszłej szerszej strefie wolnego handlu z udziałem obu Ameryk,

– zabezpieczenie własnych interesów na rynku amerykańskim,

– zaangażowanie banków kanadyjskich w sprawy meksykańskiego długu,

– kwestie związane z regułami pochodzenia towarów dla samochodów, tekstyliów i odzieży, ochroną praw własności intelektualnej w przypadku farmaceutyków, obrotu produktami energetycznymi, itp.

Dla Meksyku:

– liberalizacja handlu była logiczną kontynuacją reform gospodarczych zmierzających do osiągnięcia nieprzerwanego wzrostu,

– rozwijająca się gospodarka, powiązana ściśle przede wszystkim z gospodarką Stanów Zjednoczonych, będzie sprzyjać położeniu fundamentów pod ostateczne i kontrolowane przekształcenia demokratyczne,

– ułatwienie osiągnięcia wyższego standardu życiowego przez społeczeństwo tego kraju.